Over 25 jaar heb ik gedaan wat gij komt te doen; ik had namelijk een zeker getal vlaamsche woorden vergaard en zond ze naar (eenen Limburger ?) Profr Bormans, zaliger, zoo gij, Limburgers, nu, naar eenen vlaming, uwen limburgschen oest zijt zendende. Profr Bormans heeft mij eerst van al en meest van al aangemoedigd en ik ben oprecht blij ulieden de schuld te betalen die zijne geleerde goedheid bij mij gelaten heeft. Onlangs heb ik van Prof Vercoillie, (Athenaeum te Luik) eenen zeer schoonen brief gehad,[2] met den boek[3] daarbij dien hij over ’t westvlaamsch gemaakt heeft. ’t Ware al redens genoeg zeker, als de wereldlijken, ja de liberale, officieele professors zelve zoo verre vooren zijn, voor de Limburgsche Theologanten, om eens voor goed wakker te komen en den vaak = slaaplust uit hunne oogen te vrijven. Leest bijvoeg Loquela Mei 83[4] of beter nog den moniteur,[5] die daar p2vermeld wordt, en gij zult wel komen te beseffen dat het niet enkel eene zake van tale en is, van liefhebberij, van blauw- of geel- of domvodderij, maar zake van bestaan voor als dat een christen dietsch herte dierbaar is. Al dat nog iets is, moet dat iets in weerde houden, bewaren, verdedigen, immers de parijsche (d. i. wereldsche) zondvloed komt om al! Enz.
Schrijft dan uwe woorden, elk een, afzonderlijk op den onbeschreven kant van 1/4 blad briefpapier; ’t woord in den slinkeren hoek, omhoogewaard, daarbij stemzate, uitsprake geslachte, beteekenisse, tijd, plaatse enz. Hebt gij 10, 20, 30 woorden en wendingen legt ze dan abc wijze, zoo dat gij elk woord terug vinden kunt. Alzoo heb ik mijnen schat, in eenen cigaarbak geloove ik, naar Profr Bormans gezonden alzoo heb ik hem terug ontvangen met ’s Prof’s kostelijke aanteekeningen.
Om angelsassensch te leeren moet gij met het Engelsch beginnen.[6]
Ontleedkundige woordenboeken in ’t vlaamsch zijn nog te maken.[7] t groot p3algemeen neêrlandsch woordenboek, dat uitkomt, is op goeden weg.
Plaatsnamen ontleden en uitleggen is ’t moeielijkste van al; eerst moet gij de oude schrijfwijze, de oudste liefst van al, achterhalen en oefenen, anders geen uitkomen.
Vergelijk pater = vader p = v, t = d, in ’t latijn. v in vol is aan den zelfden gang onder worpen, te weten p = v, vol = pel = ple- dat te vinden is in ple-re, ple-tus, ple-nus dat is een voorbeeld, zoekt er meer, maar op geen anderen weg.
Maas-eyck is waarschijnelijkst van al de eyk (aan de) Maas; Behringhen zal eertijds Behringaheim geweest zijn = le retranchement des enfants de Behr;[8] de plaats waar de familie Behr eerst woonde. enz.
Mr Dejonkheere, mijn medeonderpastor, is naar Ludicke[9] komen beêvaarden, hij heeft achter Arthur gevraagd; ik blijve meest thuis.[10]
Van Walen sprekende[11] dient gij ook de vlaamsch limburgsche woorden aan te teekenen die in hunne oude en zeer merkweerdige tale loopen.p4Mijne Kerkhofblommen en ander zulk werk[12] zal ik u in ’t korte zenden gratis en tot bewijs van dankbaarheid over uwe gedaan en beloofd werkzaam zijn, ter voordeele der zake die mij onder hare dienaars telt.
Ik hebbe al veel limburgsch, kempensch etc. gelezen, bij niemand en vinde ik zulken diepen inkijk in de tale als bij u. Al zoeken zult gij leeren het minste woord of woordendeelken, hoe leelijk ook, eerbiedigen en voor kostelijk achten.
Wat gij eerst ende vooral zoudt moeten doen is zuiver limburgsch schrijven.
ik zende u naastvolgende uwe lijste terug om afzonderlijk, elk woord op een blad te schrijven
