[1] Kort na 9 februari stuurt Emile Lauwers een brief aan Guido Gezelle. De brief is verloren gegaan, maar door Lauwers' kladnotities op de briefkaart van G. Gezelle aan E. Lauwers van 07/02/1879 weten we ongeveer de inhoud. Dit zijn de notities:
”10 cent insteken – 50 ct betaald K.dG Cassius & Brutus – ik schrijve uit, met geen hoofdletters enz.
hebbe haast gedaan - Mag ik naar H.V. zenden?
pemican = meat of the deer or buffalo, dried and pounded.
in welk vers
hoe moet ik Caldero sic vertalen verwijzen citeren.”

[2] Emiel Lauwers had hard gewerkt op zijn vertaling van Hiawatha tijdens de vakantie en de eerste maanden dat hij in Leuven verbleef (september-oktober-november). In een brief aan zijn vriend Camiel Marichal lichtte hij dit toe, op 7 januari 1879, en zijn brief verschaft meteen véél achtergrondinformatie. Hij had contact gehad met Emiel Demonie, die de voorzitter was van de West-Vlaamsche Gilde, en die gilde zou Lauwers’ vertaling uitgeven. Zij zouden werken met inschrijvingen op de komende vertaling. Daartoe moest er een ’prospectus’ komen met enkele vertaalde fragmenten als propagandamiddel. In zijn brief aan Camiel spoort Lauwers hem aan ’zoo veel inschrijvingen mooglijk’ te verzamelen. Emiel Demonie, priester-leraar aan het kleinseminarie, zou instaan voor deze ’voordruk’. Lauwers mikte op 400 ’afdruksels’ en hij wenste er 10 van te krijgen en zou die aan Guido Gezelle en Hugo Verriest toesturen uit dankbaarheid voor hun hulp. Verriest slaagde erin om bij de drukker Van de Ghinste in Ieper zo’n voordrukje te laten verschijnen, hij getuigde hierover bij Caesar Gezelle. Het werd een klein exemplaar van 10 bladzijden op 5 blaadjes recto verso, met daarin de ’Binnenleidinge’ en Zang ’I. De Paaispijpe’. Eén proefdrukje bevindt zich in het Guido Gezellearchief (nr. 1958 K).

[3] Kam: onderdeel van een weefgetouw (L. De Bo, Westvlaamsch idioticon. Gent: A. Siffer, 1892, dl. 2, p. 427).

[4] Das: een zachte borstel (uit het schildersmilieu) (L. De Bo, Westvlaamsch idioticon. Gent: A. Siffer, 1892, dl. 2, p. 187.

[5] Emiel Lauwers had hard gewerkt op zijn vertaling tijdens de vakantie en de eerste maanden dat hij in Leuven verbleef (september-oktober-november). In een brief aan zijn vriend Camiel Marichal lichtte hij dit toe, op 7 januari 1879, en zijn brief verschaft meteen véél achtergrondinformatie. Hij had contact gehad met Emiel Demonie, die de voorzitter was van de West-Vlaamsche Gilde, en die gilde zou Lauwers’ vertaling uitgeven. Zij zouden werken met inschrijvingen op de komende vertaling. Daartoe moest er een ’prospectus’ komen met enkele vertaalde fragmenten als propagandamiddel. In zijn brief aan Camiel spoort Lauwers hem aan ’zoo veel inschrijvingen mooglijk’ te verzamelen. Emiel Demonie, priester-leraar aan het kleinseminarie, zou instaan voor deze ’voordruk’. Lauwers mikte op 400 ’afdruksels’ en hij wenste er 10 van te krijgen en zou die aan Guido Gezelle en Hugo Verriest toesturen uit dankbaarheid voor hun hulp. Verriest slaagde erin om bij de drukker Van de Ghinste in Ieper zo’n voordrukje te laten verschijnen, hij getuigde hierover bij Caesar Gezelle. Het werd een klein exemplaar van 10 bladzijden op 5 blaadjes recto verso, met daarin de ’Binnenleidinge’ en Zang ’I. De Paaispijpe’. Eén proefdrukje bevindt zich in het Guido Gezellearchief (nr. 1958 K).

[6] In de briefkaart van G. Gezelle aan E. Lauwers 07/02/1879 stelde hij dit voor: ”Ik peize op een bladzij of twee voorreden met uitleg etc., wat dunkt u?”

[7] Paupukeewis.

[8] Lauwers had in zijn brief van 02/01/1879 aan G. Gezelle gevraagd wat ’brant’ kon betekenen. Gezelle bleef het antwoord toen schuldig en vroeg Lauwers wat het in het Frans zou betekenen.

[9] ’Oor-' staat voor ’oer-’ en ’ande-’ voor ’eend’.

[10] ‘Cassius’ verwijst naar Lauwers' vertaling van een fragment uit Shakespeares werk Julius Caesar, De vertaling verscheen als: E. Lauwers, Cassius jaagt Brutus op tegen Caesar. In: Rond den Heerd: 14 (9 februari 1879) 11, p. 83.

[11] De oorspronkelijke tekst, de oertekst.

[12] Vertaling (Latijn): Door te werken worden wij werkers of al smedend wordt men smid, of oefening baart kunst. Gezelle maakt een leuke woordspeling door toevoeging van een –l- in de 2 woorden op het einde: door veelvuldig hanteren van de Vlaamse taal, wordt men bedreven in het Vlaamse taalgebruik.