[08/04/1896], Antwerpen, Pol De Mont aan Guido Gezelle

Facsimiles

den E. Heer Guido Gezelle
onderpastoor
te
Kortrijk

Geachte Meester,

Ik heb een uitgebreide studie over u voltooid en die aan een der voornaamste Nederlandsche tijdschriften[1] ter plaatsing aangeboden. Ik hoop wel, dat zij aanvaard wordt.

Maar ook in mijn eigen Vlaamsche School wil ik over u schrijven, dan echter moet uw portret er bij![2]

Daarom dezen bede: bezorg mij een mooien lichtdruk, liefst niet te klein, van uw hoofd.

Kunt gij er dan een uwer heel mooie natuurgedichten, zoo iets onuitgegeven als... de boomen in hun bonte bamisdracht of als uw heerlijke rave uit Tijdkrans bijdoen, dan is het dubbel lief.[3]

In elk geval - duid mij mijn durven niet ten kwade. U is 't al heel, heel lang bekend, hoe hoog ik u stel.

Gaarne gaf ik ook weer eens 32 bl. bloemlezing uit uw gedichten.[4] Mag ik dat doen?

Op voorhand al mijn dank.

PoldeMont

Antw., 30, Ommeganckstr.

Annotations

[1] Eerst zond De Mont zijn werk naar De Gids, dan naar het Tweemaandelijksch Tijdschrift en vervolgens naar Nederland. De redacteur van De Gids weigerde zijn stuk op te nemen, omdat hij het “weinig meer dan een bloemlezing” vond. Het werk ging dan begin oktober 1896 naar het Tweemaandelijksch Tijdschrift, waar de redactie het terugstuurde met als reden dat De Monts stuk “niet dermate doeltreffend” zou zijn om het op te nemen. Vervolgens ging De Mont langs bij Van Loghem, van het tijdschrift Nederland, maar ook daar werd hij afgewezen omwille van de gedichten in de volkstaal. Desalniettemin gaf De Mont niet op en uiteindelijk zou zijn werk over Gezelle dan toch gepubliceerd worden in de jaargang van 1897 van De Gids: Pol De Mont, Guido Gezelle. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.191-227. (Zie: George Meir, Pol de Mont en Guido Gezelle. In: De Nieuwe Gids: 47 (1932), p.242-243).

[2] Of er uiteindelijk een portret in de gepubliceerde versie van De Vlaamsche School terechtkomt, blijft ongeweten. Maar Gezelle komt hier in zijn brief aan Pol De Mont van 08/04/1896 wel op terug: “Beeltenissen van mijn hoofd en hebbe ik niet. Dr Gustaf Verriest, te Leuven, heeft een bronzen kop van mij”.

[3] De Mont zal in de versie van zijn werk over Gezelle dat uiteindelijk in De Gids gepubliceerd wordt, de volgende gedichten van de dichter gebruiken:

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, O! 't Ruischen van het ranke riet!. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.201-203;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, O Gulden hoofd der blijde zonne. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.203-204;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Zoo ellendig zijn. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.204;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Dank, o die mijn zonden. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.205;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Ja! Daar zijn blijde dagen nog in ’ t leven. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.205;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Principium a Jesu. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.207. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Pachthofschilderinge. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.208. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, De waterspegel. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.209, 225. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Tot de zonne. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.209-210;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Van de wilgen. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.212. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, O Boomen, die uw vonnis wacht. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.213. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Gewend, gewaagd. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.214. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Vol naalden vliegt de lucht. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.215. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Rechte neêrwaards. In: De Gids: 61 (1897), p.215. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Het ruwrijmt, het brimmelt. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.215. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, De eerde doomt, de biezen leken. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.215;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, De navond komt zoo stil, zoo stil. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.216. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, 't Is stille! Neerstig tikt het ongedurig hangend wezen. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.216;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Met zwart- en zwaren zwaai aan ' t werken door de grauwe. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.216-217;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, O Wilde en onvervalschte pracht. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.217. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Mocht ik met een dichtje. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.218;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Als de ziele luistert. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.219;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, ‘t Is de Mandel, die, in ' t stille. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.219;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Daar wandelde op nen zomerdag. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.220;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, ‘t Was de ure dat de Leeuwerk zoet. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.221, 225. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Het kindeke van de dood. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.221-222. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, ‘t Smoort, het smuikt, het smokkelwedert. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.222. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Waar zit die heldere zanger, dien. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.222. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Als ge naar het kooren luistert. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.222. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, De geluw-groene weiden. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.222. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, De maan die deur. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.222;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, .... lijk letteren op. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.222;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Zacht is uw hand, o windeke. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.222;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, ... dat blauw ' k en weet nie' wat. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.223;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, De Leye slaat dat ' t kletst!. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.223. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, ‘k Hoore tuitend' hoornen. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.223;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, De uiterste vesten der wereld zijn belegerd en ' t gegloei van. In: De Gids: 61 (1897), p.224. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Excelsior. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.224. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, Wanneer ik nog heel kleene was. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.224. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, O! ' t Ruischen van het ranke riet!. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.224-225. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd;

Gepubliceerd als: Guido Gezelle, O Krinkelende winklende waterding. In: De Gids: 61 (1897) 8, p.225. Slechts gedeeltelijk gepubliceerd.

[4] Gezelle vraagt aan De Mont in zijn brief van 08/04/1896 om in kader van een bloemlezing van zijn gedichten contact op te nemen met Gustaaf Verriest die daar ook al mee bezig is (o.m. met de rechten van zo’n bloemlezing, die bij uitgeverij Demeester liggen). De Mont zal dat ook doen met zijn briefkaart van 14/11/1896 aan Gustaaf Verriest.

1
2

Register

Correspondents - persons

Name	De Mont, Pol; Olympio; Spiridio; Waarzegger; Ortwin; K.M.P. Ivoosone
Dates	° Wambeek, 15/04/1857 - ✝ Berlijn, 29/06/1931
Sex	Mannelijk
Occupation	auteur; dichter; leraar
Bio	Na zijn middelbare studies in het Frans te Ninove, studeerde Pol De Mont aan het kleinseminarie te Mechelen. Hij was er een vurig flamingant en stichtte in mei 1874 met Jan de Block de Vlaamse leerlingenkring De Jonge Taalvrienden. Ze gaven in 1876 de bundel Letterkundige Bijdragen, Onze Dageraad uit met bijdragen van de leden en vooraanstaande Vlaamse schrijvers als Guido Gezelle, Jan R. Snieders en Servaas Daems. Na zijn middelbare studies ging hij studeren aan de Leuvense universiteit (1877) en speelde er een belangrijke rol in de opkomende Vlaamse studentenbeweging, o.m. als bondgenoot en uiteindelijk ook concurrent van Albrecht Rodenbach. Hij stichtte aan de universiteit te Leuven Het Pennoen en was er ook actief in het studentengenootschap Met Tijd en Vlijt. In 1880 publiceerde hij zijn bundel Gedichten, bekroond met de Vijfjaarlijkse Staatsprijs voor Vlaamse Letterkunde. Zijn militante en literaire activiteiten verhinderden hem zijn rechtenstudies verder te zetten en zo werd de liberaal-vrijzinnig geworden De Mont leraar aan het Koninklijk Atheneum te Doornik. Dit van 23 september 1880 tot eind september 1882. Op 3 oktober 1882 beviel zijn echtgenote in de Milisstraat in Antwerpen van hun eerste kind. De Mont was er eind september 1882 benoemd tot leraar Nederlands aan het Atheneum. Later ging hij daar ook lesgeven in de “Germaansche letteren” aan de Koninklijke Academie voor Schone kunsten (1886) en werd hij er benoemd tot conservator van het Museum voor Schone Kunsten (1904). In 1888 stichtte hij het tijdschrift Volkskunde dat nog altijd wordt uitgegeven. In 1905 was hij een van de stichters van het tijdschrift De Vlaamse Gids. In 1919 nam hij ontslag als conservator nadat hij in de pers beschuldigd was van activisme. Hij werd hoofdredacteur van de Vlaamsgezinde krant De Schelde. Enkelen van zijn medewerkers daar waren Paul van Ostaijen en Alice Nahon. Hij publiceerde verschillende poëziebundels, maar ook volksvertelsels en wondersprookjes en biografieën van Vlaamse kunstenaars. Als dichter en criticus, voordrachtgever en politicus heeft deze leraar een bijzonder groot publiek bereikt tot in Frankrijk en Duitsland. Hij is betrokken geraakt in alle toenmalige discussies omtrent taal en identiteit. Door zijn sterk gevoel voor de zich vrij ontwikkelende orale cultuur was hij, aansluitend bij August Gittée, ook één van de grondleggers van de volkskunde.
Links	[odis], [wikipedia], [dbnl]
Relation to Gezelle	correspondent; Gilde van Sinte Luitgaarde; Rond den Heerd
Sources	https://encyclopedievlaamsebeweging.be/nl/de-mont-pol

Name	Gezelle, Guido; Loquela; Spoker; Gonsalvo Megliori
Dates	° Brugge, 01/05/1830 - ✝ Brugge, 27/11/1899
Sex	Mannelijk
Occupation	priester; leraar; onderpastoor; dichter; taalgeleerde; vertaler; publicist
Bio	Guido Gezelle werd geboren in Brugge. Na zijn collegejaren en priesterstudies (priesterwijding te Brugge op 10/06/1854), werd hij in 1854 leraar aan het kleinseminarie te Roeselare. Gezelle gaf er onder meer talen, begeleidde de vrij uitgebreide kolonie buitenlandse leerlingen, vooral Engelsen, en kreeg tijdens twee schooljaren (1857-1859) een opdracht als leraar in de poësis. In 1865 werd Gezelle onderpastoor van de St.-Walburgaparochie te Brugge. Naast zijn druk pastoraal werk was hij bijzonder actief in het katholieke ultramontaanse persoffensief tegen de secularisering van het openbare leven in België en als vulgarisator in het culturele weekblad Rond den Heerd. In 1872 werd Gezelle overgeplaatst naar de O.-L.-Vrouwparochie te Kortrijk. Gedragen door een sympathiserende vriendenkring werd hij er de gelegenheidsdichter bij uitstek. Gaandeweg keerde hij er ook terug naar zijn oorspronkelijke postromantische en religieus geïnspireerde interesse voor de volkstaal en de poëzie. De taalkundige studie resulteerde vooral in een lexicografische verzameling van niet opgetekende woorden uit de volkstaal (Gezelles ‘Woordentas’ en het tijdschrift Loquela, vanaf 1881), waarmee ook hij het Zuid-Nederlands verdedigde binnen de ontwikkeling van de gestandaardiseerde Nederlandse cultuurtaal. Die filologische bedrijvigheid leidde bij Gezelle uiteindelijk ook tot een vernieuwde aandacht voor zijn eigen creatief werk, zowel vertaling (Longfellows Hiawatha) als oorspronkelijke poëzie. In 1889 werd hij directeur van een kleine Franse zustergemeenschap die zich in Kortrijk vestigde. Hij was een tijdje ambteloos. Dit liet hem toe zich op zijn schrijf- en studiewerk te concentreren. Het resultaat was o. m. de publicatie van twee poëziebundels, Tijdkrans (1893) en Rijmsnoer (1897), die, vooral in het laatste geval, qua vormgeving en originaliteit superieur van gehalte zijn. Om die authentieke en originele lyriek werd hij door H. Verriest, P. de Mont en vooral door Van Nu en Straks als een voorloper van de moderne Nederlandse poëzie beschouwd. Ook later eerden Nederlandse dichters, zoals Paul van Ostaijen en recenter, Christine D’haen, Gezelle als de meest creatieve en vernieuwende Nederlandse dichter in Vlaanderen. In 1899 werd Gezelle naar Brugge teruggeroepen om zich te wijden aan de vertaling van een theologisch werk van zijn bisschop (Waffelaerts Meditationes Theologicae). Hij verbleef nu in het Engels Klooster van Kanonikessen, waar hij echter vrij vlug en onverwachts stierf op 27 november 1899. Hij liet nog een verzameling uitzonderlijke gedichten na die in 1901 postuum als zijn Laatste Verzen werden gepubliceerd.
Links	[odis], [wikipedia], [dbnl]

Sender

Name	De Mont, Pol; Olympio; Spiridio; Waarzegger; Ortwin; K.M.P. Ivoosone
Dates	° Wambeek, 15/04/1857 - ✝ Berlijn, 29/06/1931
Sex	Mannelijk
Occupation	auteur; dichter; leraar
Bio	Na zijn middelbare studies in het Frans te Ninove, studeerde Pol De Mont aan het kleinseminarie te Mechelen. Hij was er een vurig flamingant en stichtte in mei 1874 met Jan de Block de Vlaamse leerlingenkring De Jonge Taalvrienden. Ze gaven in 1876 de bundel Letterkundige Bijdragen, Onze Dageraad uit met bijdragen van de leden en vooraanstaande Vlaamse schrijvers als Guido Gezelle, Jan R. Snieders en Servaas Daems. Na zijn middelbare studies ging hij studeren aan de Leuvense universiteit (1877) en speelde er een belangrijke rol in de opkomende Vlaamse studentenbeweging, o.m. als bondgenoot en uiteindelijk ook concurrent van Albrecht Rodenbach. Hij stichtte aan de universiteit te Leuven Het Pennoen en was er ook actief in het studentengenootschap Met Tijd en Vlijt. In 1880 publiceerde hij zijn bundel Gedichten, bekroond met de Vijfjaarlijkse Staatsprijs voor Vlaamse Letterkunde. Zijn militante en literaire activiteiten verhinderden hem zijn rechtenstudies verder te zetten en zo werd de liberaal-vrijzinnig geworden De Mont leraar aan het Koninklijk Atheneum te Doornik. Dit van 23 september 1880 tot eind september 1882. Op 3 oktober 1882 beviel zijn echtgenote in de Milisstraat in Antwerpen van hun eerste kind. De Mont was er eind september 1882 benoemd tot leraar Nederlands aan het Atheneum. Later ging hij daar ook lesgeven in de “Germaansche letteren” aan de Koninklijke Academie voor Schone kunsten (1886) en werd hij er benoemd tot conservator van het Museum voor Schone Kunsten (1904). In 1888 stichtte hij het tijdschrift Volkskunde dat nog altijd wordt uitgegeven. In 1905 was hij een van de stichters van het tijdschrift De Vlaamse Gids. In 1919 nam hij ontslag als conservator nadat hij in de pers beschuldigd was van activisme. Hij werd hoofdredacteur van de Vlaamsgezinde krant De Schelde. Enkelen van zijn medewerkers daar waren Paul van Ostaijen en Alice Nahon. Hij publiceerde verschillende poëziebundels, maar ook volksvertelsels en wondersprookjes en biografieën van Vlaamse kunstenaars. Als dichter en criticus, voordrachtgever en politicus heeft deze leraar een bijzonder groot publiek bereikt tot in Frankrijk en Duitsland. Hij is betrokken geraakt in alle toenmalige discussies omtrent taal en identiteit. Door zijn sterk gevoel voor de zich vrij ontwikkelende orale cultuur was hij, aansluitend bij August Gittée, ook één van de grondleggers van de volkskunde.
Links	[odis], [wikipedia], [dbnl]
Relation to Gezelle	correspondent; Gilde van Sinte Luitgaarde; Rond den Heerd
Sources	https://encyclopedievlaamsebeweging.be/nl/de-mont-pol

Recipient

Name	Gezelle, Guido; Loquela; Spoker; Gonsalvo Megliori
Dates	° Brugge, 01/05/1830 - ✝ Brugge, 27/11/1899
Sex	Mannelijk
Occupation	priester; leraar; onderpastoor; dichter; taalgeleerde; vertaler; publicist
Bio	Guido Gezelle werd geboren in Brugge. Na zijn collegejaren en priesterstudies (priesterwijding te Brugge op 10/06/1854), werd hij in 1854 leraar aan het kleinseminarie te Roeselare. Gezelle gaf er onder meer talen, begeleidde de vrij uitgebreide kolonie buitenlandse leerlingen, vooral Engelsen, en kreeg tijdens twee schooljaren (1857-1859) een opdracht als leraar in de poësis. In 1865 werd Gezelle onderpastoor van de St.-Walburgaparochie te Brugge. Naast zijn druk pastoraal werk was hij bijzonder actief in het katholieke ultramontaanse persoffensief tegen de secularisering van het openbare leven in België en als vulgarisator in het culturele weekblad Rond den Heerd. In 1872 werd Gezelle overgeplaatst naar de O.-L.-Vrouwparochie te Kortrijk. Gedragen door een sympathiserende vriendenkring werd hij er de gelegenheidsdichter bij uitstek. Gaandeweg keerde hij er ook terug naar zijn oorspronkelijke postromantische en religieus geïnspireerde interesse voor de volkstaal en de poëzie. De taalkundige studie resulteerde vooral in een lexicografische verzameling van niet opgetekende woorden uit de volkstaal (Gezelles ‘Woordentas’ en het tijdschrift Loquela, vanaf 1881), waarmee ook hij het Zuid-Nederlands verdedigde binnen de ontwikkeling van de gestandaardiseerde Nederlandse cultuurtaal. Die filologische bedrijvigheid leidde bij Gezelle uiteindelijk ook tot een vernieuwde aandacht voor zijn eigen creatief werk, zowel vertaling (Longfellows Hiawatha) als oorspronkelijke poëzie. In 1889 werd hij directeur van een kleine Franse zustergemeenschap die zich in Kortrijk vestigde. Hij was een tijdje ambteloos. Dit liet hem toe zich op zijn schrijf- en studiewerk te concentreren. Het resultaat was o. m. de publicatie van twee poëziebundels, Tijdkrans (1893) en Rijmsnoer (1897), die, vooral in het laatste geval, qua vormgeving en originaliteit superieur van gehalte zijn. Om die authentieke en originele lyriek werd hij door H. Verriest, P. de Mont en vooral door Van Nu en Straks als een voorloper van de moderne Nederlandse poëzie beschouwd. Ook later eerden Nederlandse dichters, zoals Paul van Ostaijen en recenter, Christine D’haen, Gezelle als de meest creatieve en vernieuwende Nederlandse dichter in Vlaanderen. In 1899 werd Gezelle naar Brugge teruggeroepen om zich te wijden aan de vertaling van een theologisch werk van zijn bisschop (Waffelaerts Meditationes Theologicae). Hij verbleef nu in het Engels Klooster van Kanonikessen, waar hij echter vrij vlug en onverwachts stierf op 27 november 1899. Hij liet nog een verzameling uitzonderlijke gedichten na die in 1901 postuum als zijn Laatste Verzen werden gepubliceerd.
Links	[odis], [wikipedia], [dbnl]

Place

Name	Antwerpen
Settlement	Antwerpen

Name - person

Name	De Mont, Pol; Olympio; Spiridio; Waarzegger; Ortwin; K.M.P. Ivoosone
Dates	° Wambeek, 15/04/1857 - ✝ Berlijn, 29/06/1931
Sex	Mannelijk
Occupation	auteur; dichter; leraar
Bio	Na zijn middelbare studies in het Frans te Ninove, studeerde Pol De Mont aan het kleinseminarie te Mechelen. Hij was er een vurig flamingant en stichtte in mei 1874 met Jan de Block de Vlaamse leerlingenkring De Jonge Taalvrienden. Ze gaven in 1876 de bundel Letterkundige Bijdragen, Onze Dageraad uit met bijdragen van de leden en vooraanstaande Vlaamse schrijvers als Guido Gezelle, Jan R. Snieders en Servaas Daems. Na zijn middelbare studies ging hij studeren aan de Leuvense universiteit (1877) en speelde er een belangrijke rol in de opkomende Vlaamse studentenbeweging, o.m. als bondgenoot en uiteindelijk ook concurrent van Albrecht Rodenbach. Hij stichtte aan de universiteit te Leuven Het Pennoen en was er ook actief in het studentengenootschap Met Tijd en Vlijt. In 1880 publiceerde hij zijn bundel Gedichten, bekroond met de Vijfjaarlijkse Staatsprijs voor Vlaamse Letterkunde. Zijn militante en literaire activiteiten verhinderden hem zijn rechtenstudies verder te zetten en zo werd de liberaal-vrijzinnig geworden De Mont leraar aan het Koninklijk Atheneum te Doornik. Dit van 23 september 1880 tot eind september 1882. Op 3 oktober 1882 beviel zijn echtgenote in de Milisstraat in Antwerpen van hun eerste kind. De Mont was er eind september 1882 benoemd tot leraar Nederlands aan het Atheneum. Later ging hij daar ook lesgeven in de “Germaansche letteren” aan de Koninklijke Academie voor Schone kunsten (1886) en werd hij er benoemd tot conservator van het Museum voor Schone Kunsten (1904). In 1888 stichtte hij het tijdschrift Volkskunde dat nog altijd wordt uitgegeven. In 1905 was hij een van de stichters van het tijdschrift De Vlaamse Gids. In 1919 nam hij ontslag als conservator nadat hij in de pers beschuldigd was van activisme. Hij werd hoofdredacteur van de Vlaamsgezinde krant De Schelde. Enkelen van zijn medewerkers daar waren Paul van Ostaijen en Alice Nahon. Hij publiceerde verschillende poëziebundels, maar ook volksvertelsels en wondersprookjes en biografieën van Vlaamse kunstenaars. Als dichter en criticus, voordrachtgever en politicus heeft deze leraar een bijzonder groot publiek bereikt tot in Frankrijk en Duitsland. Hij is betrokken geraakt in alle toenmalige discussies omtrent taal en identiteit. Door zijn sterk gevoel voor de zich vrij ontwikkelende orale cultuur was hij, aansluitend bij August Gittée, ook één van de grondleggers van de volkskunde.
Links	[odis], [wikipedia], [dbnl]
Relation to Gezelle	correspondent; Gilde van Sinte Luitgaarde; Rond den Heerd
Sources	https://encyclopedievlaamsebeweging.be/nl/de-mont-pol

Name	Gezelle, Guido; Loquela; Spoker; Gonsalvo Megliori
Dates	° Brugge, 01/05/1830 - ✝ Brugge, 27/11/1899
Sex	Mannelijk
Occupation	priester; leraar; onderpastoor; dichter; taalgeleerde; vertaler; publicist
Bio	Guido Gezelle werd geboren in Brugge. Na zijn collegejaren en priesterstudies (priesterwijding te Brugge op 10/06/1854), werd hij in 1854 leraar aan het kleinseminarie te Roeselare. Gezelle gaf er onder meer talen, begeleidde de vrij uitgebreide kolonie buitenlandse leerlingen, vooral Engelsen, en kreeg tijdens twee schooljaren (1857-1859) een opdracht als leraar in de poësis. In 1865 werd Gezelle onderpastoor van de St.-Walburgaparochie te Brugge. Naast zijn druk pastoraal werk was hij bijzonder actief in het katholieke ultramontaanse persoffensief tegen de secularisering van het openbare leven in België en als vulgarisator in het culturele weekblad Rond den Heerd. In 1872 werd Gezelle overgeplaatst naar de O.-L.-Vrouwparochie te Kortrijk. Gedragen door een sympathiserende vriendenkring werd hij er de gelegenheidsdichter bij uitstek. Gaandeweg keerde hij er ook terug naar zijn oorspronkelijke postromantische en religieus geïnspireerde interesse voor de volkstaal en de poëzie. De taalkundige studie resulteerde vooral in een lexicografische verzameling van niet opgetekende woorden uit de volkstaal (Gezelles ‘Woordentas’ en het tijdschrift Loquela, vanaf 1881), waarmee ook hij het Zuid-Nederlands verdedigde binnen de ontwikkeling van de gestandaardiseerde Nederlandse cultuurtaal. Die filologische bedrijvigheid leidde bij Gezelle uiteindelijk ook tot een vernieuwde aandacht voor zijn eigen creatief werk, zowel vertaling (Longfellows Hiawatha) als oorspronkelijke poëzie. In 1889 werd hij directeur van een kleine Franse zustergemeenschap die zich in Kortrijk vestigde. Hij was een tijdje ambteloos. Dit liet hem toe zich op zijn schrijf- en studiewerk te concentreren. Het resultaat was o. m. de publicatie van twee poëziebundels, Tijdkrans (1893) en Rijmsnoer (1897), die, vooral in het laatste geval, qua vormgeving en originaliteit superieur van gehalte zijn. Om die authentieke en originele lyriek werd hij door H. Verriest, P. de Mont en vooral door Van Nu en Straks als een voorloper van de moderne Nederlandse poëzie beschouwd. Ook later eerden Nederlandse dichters, zoals Paul van Ostaijen en recenter, Christine D’haen, Gezelle als de meest creatieve en vernieuwende Nederlandse dichter in Vlaanderen. In 1899 werd Gezelle naar Brugge teruggeroepen om zich te wijden aan de vertaling van een theologisch werk van zijn bisschop (Waffelaerts Meditationes Theologicae). Hij verbleef nu in het Engels Klooster van Kanonikessen, waar hij echter vrij vlug en onverwachts stierf op 27 november 1899. Hij liet nog een verzameling uitzonderlijke gedichten na die in 1901 postuum als zijn Laatste Verzen werden gepubliceerd.
Links	[odis], [wikipedia], [dbnl]

Name	Verriest, Gustaaf
Dates	° Deerlijk, 19/05/1843 - ✝ St. Cloud, Parijs, 25/06/1918
Sex	Mannelijk
Occupation	arts
Bio	Gustaaf Verriest was pas 10 jaar oud toen hij ingeschreven werd in het pensionaat van het kleinseminarie te Roeselare. Hij was dan ook de jongste van Gezelles poësisklas in het schooljaar 1858-1859. De levenslang aangehouden briefwisseling en de talrijke gedichten van Gezelle voor Gustaaf getuigen van een bijzonder nauwe band tussen de jonge, nog wat kinderlijke leerling en zijn leraar. Ook de familie Verriest had een grote genegenheid voor Gezelle, die nog met de oudste zoon Adolf gestudeerd had. Hoe licht is toch die sparke vier (07/08/1858) is geschreven naar aanleiding van een nachtmerrie van Gustaaf, maar tevens opgedragen aan zijn oudere broer Hugo Verriest en Eugeen Van Oye. Waarom en kunnen wij niet (04/01/1859) Brief (12/01/1859), O vriend wat schaadt of baat het ons, (02/02/1859) en Nu of nooit! (02/02/1859) zijn persoonlijk gericht aan Gustaaf Verriest. Gezelle wou hiermee de jongen steunen die een mogelijke priesterroeping ernstig nam en naar aanleiding daarvan worstelde met een sterk besef van zwakte en zondigheid. Uiteindelijk besloot Verriest geneeskunde te studeren, eerst in Leuven en later in Wenen. Hij was dokter in Wervik van 1869 tot 1873 en trok daarna naar Duitsland om er verder te studeren. Op 21 september 1876 huwde hij te Münster met Louise Niermann, waarmee hij zes kinderen kreeg. Vanaf 1876 werd hij professor aan de K.U. Leuven tot 1911. Na Gezelles dood ging hij op zoek naar een wetenschappelijke verklaring voor het dichterlijke genie van zijn oud-leraar.
Relation to Gezelle	correspondent; gelegenheidsgedichten; oud-leerling kleinseminarie Roeselare; lid van Gezelles confraternity
Sources	B. De Leeuw, P. De Wilde, K. Verbeke, e.a., De briefwisseling van Guido Gezelle met de Engelsen. 1854-1899. Gent: Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 1991, dl.III

Name - place

Name	Antwerpen
Settlement	Antwerpen

Name	Kortrijk
Settlement	Kortrijk

Title - poem by Guido Gezelle

Title	Als de ziele luistert
Publication	Kleengedichtjes (Verzameld dichtwerk, deel II), p. 180

Title	Als ge naar het kooren luistert
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 401

Title	... dat blauw ' k en weet nie' wat
Publication	Rijmreken, Nageldeuntjes, Spakerlingen, etc., p. 238

Title	De maan die deur
Publication	Rijmreken, Nageldeuntjes, Spakerlingen, etc., p. 236

Title	Daar wandelde op nen zomerdag
Publication	Liederen, Eerdichten et Reliqua (Verzameld dichtwerk, deel II), p. 330

Title	Dank, o die mijn zonden
Publication	Gedichten, Gezangen en Gebeden (Verzameld dichtwerk, deel II), p. 67

Title	De eerde doomt, de biezen leken
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 303

Title	De geluw-groene weiden
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 300

Title	De Leye slaat dat ' t kletst!
Publication	Rijmsnoer (Verzameld dichtwerk, deel IV), p. 217

Title	De navond komt zoo stil, zoo stil
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 388

Title	De uiterste vesten der wereld zijn belegerd en ' t gegloei van
Publication	Gedichten, Gezangen en Gebeden (Verzameld dichtwerk, deel II), p. 41

Title	De waterspegel
Publication	Dichtoefeningen (Verzameld dichtwerk, deel I), p. 132

Title	.... lijk letteren op
Publication	Rijmreken, Nageldeuntjes, Spakerlingen, etc., p. 236

Title	Excelsior
Publication	Verzameld dichtwerk, deel VII, p. 417

Title	Gewend, gewaagd
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 507

Title	Het ruwrijmt, het brimmelt
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 268

Title	Ja! Daar zijn blijde dagen nog in ' t leven
Publication	Gedichten, Gezangen en Gebeden (Verzameld dichtwerk, deel II), p. 75

Title	Het kindeke van de dood
Publication	Kerkhofblommen (Verzameld dichtwerk, deel I), p. 274

Title	k Hoore tuitend' hoornen en
Publication	Kleengedichtjes (Verzameld dichtwerk, deel II), p. 209

Title	t Was de ure dat de Leeuwerk zoet
Publication	Kerkhofblommen (Verzameld dichtwerk, deel I), p. 244

Title	Met zwart- en zwaren zwaai aan ' t werken door de grauwe
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 519

Title	Mocht ik met een dichtje
Publication	Gedichten, Gezangen en Gebeden (Verzameld dichtwerk, deel II), p. 93

Title	o Boomen, die uw vonnis wacht
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 504

Title	o Gulden hoofd der blijde zonne
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 241

Title	o Krinkelende winklende waterding
Publication	Dichtoefeningen (Verzameld dichtwerk, deel I), p. 95

Title	O! ' t Ruischen van het ranke riet!
Publication	Dichtoefeningen (Verzameld dichtwerk, deel I), p. 125

Title	o Wilde en onvervalschte pracht
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 371

Title	Pachthofschilderinge
Publication	Dichtoefeningen (Verzameld dichtwerk, deel I), p. 143

Title	Principium a Jesu
Publication	Dichtoefeningen (Verzameld dichtwerk, deel I), p. 67

Title	Rechte neêrwaards
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 357

Title	t Is de Mandel, die, in ' t stille
Publication	Kleengedichtjes (Verzameld dichtwerk, deel II), p. 207

Title	t Is stille! Neerstig tikt het on-
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 555

Title	Tot de zonne
Publication	Gedichten, Gezangen en Gebeden (Verzameld dichtwerk, deel II), p. 50

Title	t Smoort, het smuikt, het smokkelwedert
Publication	Rijmsnoer (Verzameld dichtwerk, deel IV), p. 270

Title	Van de wilgen
Publication	Gedichten, Gezangen en Gebeden (Verzameld dichtwerk, deel II), p. 120

Title	Vol naalden vliegt de lucht
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 266

Title	Waar zit die heldere zanger, dien
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 373

Title	Wanneer ik nog heel kleene was
Publication	Dichtoefeningen (Verzameld dichtwerk, deel I), p. 153

Title	Zacht is uw hand, o windeke
Publication	Verzameld dichtwerk, deel VIII, p. 143

Title	Zoo ellendig zijn
Publication	Tijdkrans (Verzameld dichtwerk, deel III), p. 359

Title - work by Guido Gezelle

Title	Tijdkrans
Links	[gezelle.be]

Title - other work

Title	Tweemaandelijksch Tijdschrift voor letteren, kunst, wetenschap en politiek (periodical)
Author	Van Deyssel, L. ; Verwey, A.
Date	1894-1901
Place	Amsterdam
Publisher	Scheltema en Holkema's Boekhandel
Links	[dbnl]

Title	De Gids (periodical)
Author	Potgieter (red. )
Date	1837-
Place	Amsterdam
Publisher	G.J.A. Beyerinck; P.N. van Kampen
Links	[wikipedia]

Title	De Vlaemsche School, Tydschrift voor Kunsten, Letteren en Wetenschappen
Author	o.a. Van Spilbeeck, Désiré; De Mont, Pol
Date	1855-1901
Place	Antwerpen
Publisher	Sint-Lukasgilde; J.E. Buschmann,
Links	[odis]

Title	Nederland (periodical)
Author	o.a. van Loghem, M.G.L. (redactie)
Date	1849-1944
Place	Den Haag
Publisher	Loman en Funke
Links	[wikipedia]

Index terms

Correspondents - persons

De Mont, Pol
Gezelle, Guido

Name - person

De Mont, Pol
Gezelle, Guido
Verriest, Gustaaf

Name - place

Antwerpen
Kortrijk

Place

Antwerpen

Recipient

Gezelle, Guido

Sender

De Mont, Pol

Title - other work

Tweemaandelijksch Tijdschrift voor letteren, kunst, wetenschap en politiek
De Gids
De Vlaemsche School, Tydschrift voor Kunsten, Letteren en Wetenschappen
Nederland

Title - poem by Guido Gezelle

Als de ziele luistert
Als ge naar het kooren luistert
... dat blauw ' k en weet nie' wat
De maan die deur
Daar wandelde op nen zomerdag
Dank, o die mijn zonden
De eerde doomt, de biezen leken
De geluw-groene weiden
De Leye slaat dat ' t kletst!
De navond komt zoo stil, zoo stil
De uiterste vesten der wereld zijn belegerd en ' t gegloei van
De waterspegel
.... lijk letteren op
Excelsior
Gewend, gewaagd
Het ruwrijmt, het brimmelt
Ja! Daar zijn blijde dagen nog in ' t leven
Het kindeke van de dood
k Hoore tuitend' hoornen en
t Was de ure dat de Leeuwerk zoet
Met zwart- en zwaren zwaai aan ' t werken door de grauwe
Mocht ik met een dichtje
o Boomen, die uw vonnis wacht
o Gulden hoofd der blijde zonne
o Krinkelende winklende waterding
O! ' t Ruischen van het ranke riet!
o Wilde en onvervalschte pracht
Pachthofschilderinge
Principium a Jesu
Rechte neêrwaards
t Is de Mandel, die, in ' t stille
t Is stille! Neerstig tikt het on-
Tot de zonne
t Smoort, het smuikt, het smokkelwedert
Van de wilgen
Vol naalden vliegt de lucht
Waar zit die heldere zanger, dien
Wanneer ik nog heel kleene was
Zacht is uw hand, o windeke
Zoo ellendig zijn

Title - work by Guido Gezelle

Tijdkrans

Colophon
Correspondence Description
Document Description
Encoding Description

Title	[08/04/1896], Antwerpen, Pol De Mont aan Guido Gezelle
Editor	Frederic Vandeputte; Marc Carlier (research); Universiteit Antwerpen
Principal	Els Depuydt
Funder	Openbare Bibliotheek Brugge (Guido Gezellearchief); Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren); Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Lage Landen (ISLN) (Piet Couttenier, Universiteit Antwerpen); Guido Gezellegenootschap
Publisher	Guido Gezellearchief, KANTL/CTB
Publication Place	Brugge, Gent
Publication Date	2026
Availability	Teksten en afbeeldingen beschikbaar onder een Creative Commons Naamsvermelding - Niet Commercieel licentie.
Disclaimer	De editie van de Guido Gezellecorrespondentie is het resultaat van een samenwerkingsproject met vrijwilligers. De databank is in opbouw, aanvullingen en opmerkingen kunnen gemeld worden aan els.depuydt@brugge.be. Meer informatie over het vrijwilligersproject is te vinden op gezelle.be.
Citing	Frederic Vandeputte; Marc Carlier (research); Universiteit Antwerpen, De Mont Pol aan Gezelle Guido, Antwerpen (Antwerpen), [08/04/1896]. In: GezelleBrOn, Wetenschappelijke editie van de correspondentie van Guido Gezelle. 2026 Available from World Wide Web: link .

Sender	De Mont, Pol
Recipient	Gezelle, Guido
Date Sent	[08/04/1896]
Place Sent	Antwerpen (Antwerpen)
Annotation	Datum gereconstrueerd op basis van de poststempel.

Published in	Gezelle-briefwisseling 1: Verzameling archief en museum voor het Vlaamse cultuurleven Antwerpen / door R.F. Lissens. - Antwerpen : De Nederlandsche Boekhandel, 1970, p.55

Physical Description
Support Material	90 mm x 140 mm papier, geel papiersoort: recto met adres; verso horizontaal beschreven, inkt
Condition	volledig
Lay-out	op adreszijde: gedrukte postzegel, afgestempeld
Additions	op verso rechts in de bovenrand: [8/4 1896] (inkt, hand P.A.)

Manuscript Identification
Country	België
Place	Brugge
Repository	Guido Gezellearchief
ID Gezelle Archive	6783
Library record	https://anet.be/desktop/gga/nl/opacgga/nr=tg:gga_6.13146

Content Description
Incipit	Ik heb een uitgebreide studie over u voltooid en die aan een der
Summary	Pol De Mont heeft een uitgebreide studie over Gezelle geschreven en aangeboden aan de voornaamste Nederlandse tijdschriften. Ook in de "Vlaamse School" wil hij over Gezelle schrijven, maar dan moet er een portret van Gezelle bij. Vraagt om mooi natuurgedicht zoals "De Rave". Wil ook een bloemlezing van 32p. met gedichten van Gezelle uitgeven [voor de reeks "Bibliotheek van Nederlandsche Letteren"]
Text Type	briefkaart
Languages	Nederlands

De tekst werd diplomatisch getranscribeerd, en aangevuld met een editoriale laag.
De oorspronkelijke tekst werd ongewijzigd getranscribeerd; alleen typografische regeleindes en afbrekingstekens, en niet-betekenisvolle witruimte werden genormaliseerd.
Auteursingrepen in de tekst (toevoegingen, schrappingen), en latere redactie-ingrepen (schrappingen, toevoegingen, taalkundige notities) door de lezer werden overgenomen en expliciet gemarkeerd.
Voor een aantal tekstfenomenen werden naast de oorspronkelijke vorm ook editeursingrepen opgenomen in de transcriptie: oplossingen voor niet-gangbare afkortingen en correcties voor manifeste fouten. Daarnaast bevat de transcriptie editeursingrepen ter verbetering van de leesbaarheid (toevoegingen, reconstructies) of ter motivering van transcriptie-beslissingen (aanduiding van onzekere lezingen, weglating van onleesbare tekst). Alle editeursingrepen worden expliciet gemarkeerd.

Gezelle's Letters Online

[08/04/1896], Antwerpen, Pol De Mont to Guido Gezelle

[08/04/1896], Antwerpen, Pol De Mont aan Guido Gezelle

Facsimiles

Annotations

Register

Correspondents - persons

Sender

Recipient

Place

Name - person

Name - place

Title - poem by Guido Gezelle

Title - work by Guido Gezelle

Title - other work

Index terms

Correspondents - persons

Name - person

Name - place

Place

Recipient

Sender

Title - other work

Title - poem by Guido Gezelle

Title - work by Guido Gezelle