<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:exist="http://exist.sourceforge.net/NS/exist">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>23/05/1869, Heule, Hendrik Augustijn De Badts aan [Guido Gezelle]</title>
        <author>
          <persName>De Badts, Hendrik Augustijn</persName>
        </author>
        <editor>Jan Geens</editor>
        <editor>Publicatie</editor>
        <principal>Els Depuydt</principal>
        <funder>
          <ref target="https://www.brugge.be/bibliotheek">Openbare Bibliotheek Brugge</ref> (Guido Gezellearchief)
        </funder>
        <funder>
          <ref target="https://ctb.kantl.be">Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie</ref> (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren)
        </funder>
        <funder>
          <ref target="https://www.uantwerpen.be/nl/onderzoeksgroep/isln/">Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Lage Landen (ISLN)</ref> (Piet Couttenier, Universiteit Antwerpen)
        </funder>
        <funder>Guido Gezellegenootschap</funder>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Guido Gezellearchief</publisher>
        <pubPlace>Brugge</pubPlace>
        <publisher>KANTL/CTB</publisher>
        <pubPlace>Gent</pubPlace>
        <date>2022</date>
        <availability>
          <p>Teksten en afbeeldingen beschikbaar onder een 
            <ref target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.nl">Creative Commons Naamsvermelding - Niet Commercieel</ref> licentie.
          </p>
        </availability>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <repository>locatie origineel onbekend</repository>
            <idno type="GGA">locatie origineel onbekend</idno>
            <idno type="GGA.record">25945</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <msItem>
              <incipit>Gij zoudt geerne weten, dit jaar, bl. 201, wanneer Triniteitdag voor Avent valt.</incipit>
            </msItem>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="brieven">
              <supportDesc>
                <condition>
                  <p>volledig</p>
                </condition>
              </supportDesc>
            </objectDesc>
          </physDesc>
          <additional>
            <listBibl>
              <bibl>Brieven XXV. - in: Rond den Heerd. - Jrg. 4 (29 Mei 1869) nr.27, p.216</bibl>
            </listBibl>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>De briefwisseling van Guido Gezelle.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>De tekst werd diplomatisch getranscribeerd, en aangevuld met een editoriale laag.</p>
        <p>De oorspronkelijke tekst werd ongewijzigd getranscribeerd; alleen typografische regeleindes en afbrekingstekens, en niet-betekenisvolle witruimte werden genormaliseerd.</p>
        <p>Auteursingrepen in de tekst (toevoegingen, schrappingen), en latere redactie-ingrepen (schrappingen, toevoegingen, taalkundige notities) door de lezer werden overgenomen en expliciet gemarkeerd.</p>
        <p>Voor een aantal tekstfenomenen werden naast de oorspronkelijke vorm ook editeursingrepen opgenomen in de transcriptie: oplossingen voor niet-gangbare afkortingen en correcties voor manifeste fouten. Daarnaast bevat de transcriptie editeursingrepen ter verbetering van de leesbaarheid (toevoegingen, reconstructies) of ter motivering van transcriptie-beslissingen (aanduiding van onzekere lezingen, weglating van onleesbare tekst). Alle editeursingrepen worden expliciet gemarkeerd.</p>
      </editorialDecl>
      <listPrefixDef>
        <prefixDef ident="brief" matchPattern="^(gg\..+)$" replacementPattern="https://edities.kantl.be/gezelle/ed/DALF.db.$1">
          <p>Privé-URI's met het 
            <code>brief</code> prefix verwijzen naar andere brieven in de editie. De URI  
            <code>brief:gg.10184</code> verwijst bijvoorbeeld naar 
            <code>https://edities.kantl.be/gezelle/ed/DALF.db.gg.10184</code>.
          
          </p>
        </prefixDef>
        <prefixDef ident="record" matchPattern="^(\d+)$" replacementPattern="https://anet.be/desktop/gga/nl/opacgga/nr=tg:gga_6.$1">
          <p>Privé-URI's met het 
            <code>record</code> prefix verwijzen naar recordnummers in de catalogus van de Openbare Bibliotheek Brugge. De URI  
            <code>record:1322</code> verwijst bijvoorbeeld naar 
            <code>https://brugge.bibliotheek.be/detail/?itemid=|library/v/obbrugge/gezelle|1322</code>.
          
          </p>
        </prefixDef>
      </listPrefixDef>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="nl">Nederlands</language>
      </langUsage>
      <textClass>
        <keywords>
          <term>brief</term>
        </keywords>
      </textClass>
      <correspDesc>
        <correspAction type="sent">
          <persName key="persoon0447">De Badts, Hendrik Augustijn</persName>
          <date when="1869-05-23" when-custom="1869-05-23">23/05/1869</date>
          <placeName key="plaats0412">Heule (Kortrijk)</placeName>
        </correspAction>
        <correspAction type="received">
          <persName key="persoon0905" evidence="conjecture">Gezelle, Guido</persName>
        </correspAction>
        <note type="remarks">adressaat gereconstrueerd op basis van de publicatie; brief is enkel in publicatie beschikbaar; locatie origineel onbekend</note>
      </correspDesc>
    </profileDesc>
    <xenoData>
      <data xmlns="https://www.brugge.be/bibliotheek/brocade">
        <zcatfulltexts>
          <li type="ingrp">
            <ingrp>
              <access>brugge</access>
              <in>Heule, Drievuldigheids Zondag, 23 Mei 1869. Mijnheer en Vriend, Gij zoudt geerne weten, dit jaar, bl. 201, wanneer Triniteitdag voor Avent valt. Hij komt den eersten Zondag voor den Advent, zooals blijkt uit den Apostelijken brief van Alexander II, die tot de pauselijke weerdigheid verheven wierd in 't jaar 1061. Er staat aldaar: "Festivitas Sanctissimae Trinitatis secundum consuetudines diversarum regionum a quibusdam consuevit in octavis pentecostes, ab aliis in Dominica prima ante Adventum Domini celebrari." Decretale Alex. II., Citatio Ben., XIV, in festis. "De feestdag der alderheiligste Drievuldigheid is gewoon van gevierd te worden volgens de gewoonten der verschillende streken, door eenige op de octave van Cinxen, door anderen den eersten Zondag voor 's Heeren advent." Hieruit volgt ook, gelijk gij kunt bemerken, dat er in den beginne geen bepaalde feestdag door de heilige Kerke vastgesteld was om dit aanbiddelijk mysterie te vereeren. De reden daarvan was dat de Kerke alle dage, ja alle ure van den dag dit verheven mysterie in de Missen en kerkgetijden, in de wijdingen, zegeningen en andere goddelijke diensten gedurig eert en aanroept, dat elke Zondag des jaars ter vereering van dit hoogweerdig mysterie bestemd is, en daarbij dat het voornaamste voorwerp van allen eerdienst de heilige Drievuldigheid is. De eerdienst immers, dien wij de Heiligen aandoen, komt uit op Christus onzen Heere, wiens lidmaten de Heiligen zijn, er als wij Jesu Christo eere bewijzen, die de Zoon Gods is en één in Wezen met den Vader en den heiligen Geest, ziet men gemakkelijk dat de heilige Drievuldigheid het bijzonderste voorwerp en einde van alle Godsdienstoefeninge is. Nogtans van overouds hadden sommige kerken eenen zekeren dag verkozen om het mysterie der alderheiligste Drievuldigheid te vereeren: dit gebruik ging tot andere kerken over, en daar het door de heilige Kerke noch tegengesproken noch afgekeurd en wierd, begon het allengskens wijds en zijde te verspreiden; Abt Rupert, die in het begin van de twaalfste eeuwe leefde, schrijft dat ten zijnen tijde die feestdag begon algemeen gevierd te worden, en Durand, die leefde op 't ende van de dertienste eeuwe, getuigt dat hij op vele plaatsen aangenomen, was. Eindelijk besloot Paus Johannes XXII, die 't jaar 1334 overleed, de eerste van al, dat de feestdag van de heilige Drievuldigheid "op den eersten Zondag na Cinxen door geheel de heilige Kerke zou gevierd worden," en dat, "om nog meerdere eere aan de heilige Drievuldigheid te bewijzen, en opdat er uitdrukkelijke geheugenis van dit mysterie zoowel in het eigen officie zoude zijn als in de sermoenen. Ul. o. D. H. A. De Badts, pbr.</in>
              <loc>text</loc>
              <ty>transcription</ty>
            </ingrp>
          </li>
        </zcatfulltexts>
        <zhrcondition>
          <li type="condnotegroup">
            <condnotegroup>
              <condnote>volledig</condnote>
              <condnotelg>21</condnotelg>
              <condnotety>ggacond</condnotety>
            </condnotegroup>
          </li>
        </zhrcondition>
        <zhrdocumentation>
          <li type="edocugroup">
            <edocugroup>
              <edocuref>Brieven XXV. - in: Rond den Heerd. - Jrg. 4 (29 Mei 1869) nr.27, p.216</edocuref>
              <edocurel>ggaother</edocurel>
            </edocugroup>
          </li>
          <xedocuref_ggaother>Brieven XXV. - in: Rond den Heerd. - Jrg. 4 (29 Mei 1869) nr.27, p.216</xedocuref_ggaother>
        </zhrdocumentation>
        <zhridentity>
          <li type="classificationterm">
            <classificationterm>a::aat.10278:1.2</classificationterm>
          </li>
          <li type="idennotegroup">
            <idennotegroup>
              <idennote>adressaat gereconstrueerd op basis van de publicatie; brief is enkel in publicatie beschikbaar; locatie origineel onbekend</idennote>
              <idennote_ggagen>adressaat gereconstrueerd op basis van de publicatie; brief is enkel in publicatie beschikbaar; locatie origineel onbekend</idennote_ggagen>
              <idennotelg>37</idennotelg>
              <idennotety>ggagen</idennotety>
            </idennotegroup>
          </li>
          <identifier>6/25945</identifier>
          <li type="objectname">
            <objectname>brief</objectname>
          </li>
          <li type="repository">
            <repository>Locatie origineel onbekend</repository>
          </li>
          <li type="titlegroup">
            <titlegroup>
              <titleap>1</titleap>
              <titlelg>dut</titlelg>
              <titleti>Hendrik Augustijn De Badts aan [Guido Gezelle]</titleti>
              <titleti_conti>Hendrik Augustijn De Badts aan [Guido Gezelle]</titleti_conti>
              <titlety>conti</titlety>
            </titlegroup>
            <titlegroup>
              <titleap>1</titleap>
              <titlelg>dut</titlelg>
              <titleti>Gij zoudt geerne weten, dit jaar, bl. 201, wanneer Triniteitdag voor Avent valt.</titleti>
              <titleti_incbr>Gij zoudt geerne weten, dit jaar, bl. 201, wanneer Triniteitdag voor Avent valt.</titleti_incbr>
              <titlety>incbr</titlety>
            </titlegroup>
          </li>
          <li type="xclassificationterm">
            <xclassificationterm>
              <classificationterm>brieven</classificationterm>
              <classificationterm_xac>a::aat.10278:1.2</classificationterm_xac>
            </xclassificationterm>
          </li>
          <li type="xrepository">
            <xrepository>
              <repository>Locatie origineel onbekend</repository>
            </xrepository>
          </li>
          <xrepository_vw>Locatie origineel onbekend</xrepository_vw>
        </zhridentity>
        <zhrinscriptions>
          <li type="inscrgroup">
            <inscrgroup>
              <inscription>H. A. De Badts</inscription>
              <inscrty>handtekening</inscrty>
            </inscrgroup>
          </li>
        </zhrinscriptions>
        <zhrisad>
          <li type="isadgrp">
            <isadgrp>
              <isadloi>isad:gga:12</isadloi>
            </isadgrp>
          </li>
        </zhrisad>
        <zhrlocation>
          <li type="locgroup">
            <locgroup>
              <loc>locatie origineel onbekend</loc>
              <locpkid>obbruggez</locpkid>
            </locgroup>
          </li>
          <xloc>locatie origineel onbekend</xloc>
        </zhrlocation>
        <zhrproduction>
          <li type="contextgroup">
            <contextgroup>
              <bdate>23/05/1869</bdate>
              <location>Heule</location>
            </contextgroup>
          </li>
          <li type="creatorgroup">
            <creatorgroup>
              <creator>a::pg.98</creator>
              <creator_bs_PG>De Badts, Hendrik Augustijn</creator_bs_PG>
              <creatorrole>bs</creatorrole>
            </creatorgroup>
            <creatorgroup>
              <creator>a::pg.1291</creator>
              <creator_be_PG>[Gezelle, Guido]</creator_be_PG>
              <creatorqualifier>reconstructed</creatorqualifier>
              <creatorrole>be</creatorrole>
            </creatorgroup>
          </li>
        </zhrproduction>
        <zhrsubjects>
          <li type="subjspecgroup">
            <subjspecgroup>
              <subjspeccat>language</subjspeccat>
              <subjspecdesc>Nederlands</subjspecdesc>
            </subjspecgroup>
          </li>
        </zhrsubjects>
      </data>
    </xenoData>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-01-08">mvass (via Oxygen): update metadata</change>
      <change when="2025-11-19">mvass (via Oxygen): update metadata</change>
      <change when="2022-03-24">ellen: transformation Word -- DALF</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text type="brief" xml:id="gg.25945" n="25945">
        <body>
            <div type="correspBlock.content">
                <pb n="p1" type="editor"/>
                <opener>
                    <dateline>
                        <name type="plaats" key="plaats0412" n="Heule">Heule</name>, Drievuldigheids Zondag, 23 Mei 1869. </dateline>
                    <salute>Mijnheer en Vriend,<note place="foot">
                            <p> Brief is enkel beschikbaar in publicatie. Gezelle publiceerde de brief in: Brieven XXV. In: Rond den Heerd: 4 (29 Mei 1869) 27, p.216</p>
                        </note> </salute>
                </opener>
                <p>Gij zoudt geerne weten, dit jaar, bl. 201<note place="foot">
                        <p> Zie vraag van Gezelle in: Rond den Heerd: 4 (1869) 26, p.201: Nu zou ik nog tot de wete willen komen hoe de jaartallen 1558 en 1661 aaneengeknoopt, en daarbij wanneer « Triniteijt dage » valt voor Avent.</p>
                    </note>, wanneer Triniteitdag voor Avent valt. </p>
                <p>Hij komt den eersten Zondag voor den Advent, zooals blijkt uit den Apostelijken brief van Alexander II, die tot de pauselijke weerdigheid verheven wierd in 't jaar 1061. Er staat aldaar:</p>
                <p>“Festivitas Sanctissimae Trinitatis secundum consuetudines diversarum regionum a quibusdam consuevit in octavis pentecostes, ab aliis in Dominica prima ante Adventum Domini celebrari.” Decretale Alex. II., Citatio Ben., XIV, in festis. </p>
                <p>“De feestdag der alderheiligste Drievuldigheid is gewoon van gevierd te worden volgens de gewoonten der verschillende streken, door eenige op de octave van Cinxen, door anderen den eersten Zondag voor 's Heeren advent.”</p>
                <p>Hieruit volgt ook, gelijk gij kunt bemerken, dat er in den beginne geen bepaalde feestdag door de heilige Kerke vastgesteld was om dit aanbiddelijk mysterie te vereeren. </p>
                <p>De reden daarvan was dat de Kerke alle dage, ja alle ure van den dag dit verheven mysterie in de Missen en kerkgetijden, in de wijdingen, zegeningen en andere goddelijke diensten gedurig eert en aanroept, dat elke Zondag des jaars ter vereering van dit hoogweerdig mysterie bestemd is, en daarbij dat het voornaamste voorwerp van allen eerdienst de heilige Drievuldigheid is. De eerdienst immers, dien wij de Heiligen aandoen, komt uit op Christus onzen Heere, wiens lidmaten de Heiligen zijn, er als wij Jesu Christo eere bewijzen, die de Zoon Gods is en één in Wezen met den Vader en den heiligen Geest, ziet men gemakkelijk dat de heilige Drievuldigheid het bijzonderste voorwerp en einde van alle Godsdienstoefeninge is. </p>
                <p>Nogtans van overouds hadden sommige kerken eenen zekeren dag verkozen om het mysterie der alderheiligste Drievuldigheid te vereeren: dit gebruik ging tot andere kerken over, en daar het door de heilige Kerke noch tegengesproken noch afgekeurd en wierd, begon het allengskens wijds en zijde te verspreiden; Abt Rupert, die in het begin van de twaalfste eeuwe leefde, schrijft dat ten zijnen tijde die feestdag begon algemeen gevierd te worden, en Durand, die leefde op 't ende van de dertienste eeuwe, getuigt dat hij op vele plaatsen aangenomen, was. </p>
                <p>Eindelijk besloot Paus Johannes XXII, die ‘t jaar 1334 overleed, de eerste van al, dat de feestdag van de heilige Drievuldigheid “op den eersten Zondag na Cinxen door geheel de heilige Kerke zou gevierd worden,” en dat, “om nog meerdere eere aan de heilige Drievuldigheid te bewijzen, en opdat er uitdrukkelijke geheugenis van dit mysterie zoowel in het eigen officie zoude zijn als in de sermoenen.</p>
                <closer>
                    <salute>
                        <choice>
                            <abbr>Ul.</abbr>
                            <expan>Ulieden</expan>
                        </choice> o. D. </salute>
                    <signed>
                        <name type="persoon" key="persoon0447" n="De Badts, Hendrik Augustijn">H. A. De Badts</name>, pbr.</signed>
                </closer>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>