25/05/1868, Heule, Hendrik Augustijn De Badts aan Guido Gezelle De Badts, Hendrik Augustijn Jan Geens Universiteit Antwerpen Els Depuydt Openbare Bibliotheek Brugge (Guido Gezellearchief) Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren) Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Lage Landen (ISLN) (Piet Couttenier, Universiteit Antwerpen) Guido Gezellegenootschap Guido Gezellearchief Brugge KANTL/CTB Gent 2023

Teksten en afbeeldingen beschikbaar onder een Creative Commons Naamsvermelding - Niet Commercieel licentie.

België Brugge Guido Gezellearchief 4834 11159 Ik wacht altyd met groote verduldighd

1 enkel vel; bijlage: 1 dubbel vel, bijlage: 215 mm x 135 mm; enkel vel: 215 mm x 135 mm

papier, wit; bijlage:papier, wit

papiersoort: 2 zijden beschreven; zijde 1 met adressaat; bijlage: 4 zijden beschreven, inkt

volledig

met bijlage: op zijde 1 afschrift uit "Le Bien public" van 10/04/1868 in ander handschrift

op zijden 2, 3 en 4 verklaring van "De naaldoog" in handschrift van H.A. De Badts

bijlage: op zijde 2 links in de bovenrand: Aan G. Gezelle (inkt, hand P.A.)

De briefwisseling van Guido Gezelle.

De tekst werd diplomatisch getranscribeerd, en aangevuld met een editoriale laag.

De oorspronkelijke tekst werd ongewijzigd getranscribeerd; alleen typografische regeleindes en afbrekingstekens, en niet-betekenisvolle witruimte werden genormaliseerd.

Auteursingrepen in de tekst (toevoegingen, schrappingen), en latere redactie-ingrepen (schrappingen, toevoegingen, taalkundige notities) door de lezer werden overgenomen en expliciet gemarkeerd.

Voor een aantal tekstfenomenen werden naast de oorspronkelijke vorm ook editeursingrepen opgenomen in de transcriptie: oplossingen voor niet-gangbare afkortingen en correcties voor manifeste fouten. Daarnaast bevat de transcriptie editeursingrepen ter verbetering van de leesbaarheid (toevoegingen, reconstructies) of ter motivering van transcriptie-beslissingen (aanduiding van onzekere lezingen, weglating van onleesbare tekst). Alle editeursingrepen worden expliciet gemarkeerd.

Privé-URI's met het brief prefix verwijzen naar andere brieven in de editie. De URI brief:gg.10184 verwijst bijvoorbeeld naar https://edities.kantl.be/gezelle/ed/DALF.db.gg.10184.

Privé-URI's met het record prefix verwijzen naar recordnummers in de catalogus van de Openbare Bibliotheek Brugge. De URI record:1322 verwijst bijvoorbeeld naar https://brugge.bibliotheek.be/detail/?itemid=|library/v/obbrugge/gezelle|1322.

Nederlands brief De Badts, Hendrik Augustijn 25/05/1868 Heule (Kortrijk) Gezelle, Guido
  • brugge + Den E. H. Gezelle Heule 25 Mei 1868. Mynheer en Vriend, Ik wacht altyd met groote {<=verduldighd>[=verduldigheid]} achter den vlaamschen Vegilla en Stabat, dien gy my beloofd hebt "alligte" te zenden, als ik U de laatste keer heb komen Gendag zeggen. Alligte en is nog niet gekomen. 'K wenschte dat Alligte alligte kwame. Hoe eerder, hoe liever. Wat {<-die><+dat>} die noot hiernevens aenga{<-e><+a>}t op dat verhaal uit den "Bien public" en <+op> {<-die><+zyne >} uitlegging die by sommigen nogal rap a{<-e><+a>}nveerd is, zekerlyk als gy het goed vindt, zult gy ze wat breeder kunnen handelen. Nu die noot is t'uwen dienste Ul. dienaar in {<=Xo>[=Christo]} H.A. De Badts {<=onderp.>[=onderpastor]} Heule. Als gy uwen inhoudstafel van 't tweede jaar van R.D.H. uitgeeft, (ziet Bladz. 253 Poperinghe-Omgang onderteekend A.D.B. Bl 255) wilt in pla{<-e><+a>}ts van A.D.B. stellen H.A.D.B. HA. DBadts.Heule 25 Mei 1868. Mr R.D.H. "De naaldoog." Ik las overtyd eene nieuwe uitlegging van dit woord van den Goddelyken Zaligmaker: "Het is gemakkelyker dat een kemel door de oog eener naald dóórga, dan dat een ryke inga in het ryk der Hemelen" Matt. XIX.24." Ziet hier deze nieuwe verklaring: "Er was, zegt men, te Jerusalem eene tolpoort die men de "naaldoog", heette. Zy was zoo smal en zoo leeg dat een geladen kemel er met vele moeite al kniebuigen kon doorgaan. Van toen al verstaat men zeer wel de juistheid der vergelyking tusschen den ryken, overmand van zyn geld en goed, die staat voor de deur des Hemels, en een kemel overlast van zynen vr{<-e><+a>}cht voor de <-poort van de> "Naaldoogpoort" <-nota.> Die uitlegging is nogal kunstig uiteen gedaan, maar wat te verre gezocht. Inderdaad, of er ten tyde van Christus zulk eene poorte bestond, weet ik niet; en waarop dat steunt, ook niet; maar neemt het zoo, ik geloof nogthans niet dat Christus {<-erop><+toen daarop>} zinspeelde of die plaats beduiden wilde. Onder ander hierom: Had de Goddelyke Zaligmaker van dien nauwen doorgang willen spreken, zou hy niet gezeid hebben gelyk by Mattheus XIX.24 staat: "... door de oog van eene naald, maar door de Poort van de "Naaldoog" door de "Naaldoogpoort" of nog liever <-door het naaldegat> door "de Naaldoog" Nu, <-indien> heeft die poort besta{<-e><+a>}n of bestaat zy, zou men niet eerder mogen zeggen dat het geweest is met te zinspelen op dat woord van den Goddelyken Meester dat men dien naam er aan gegeven heeft. 2° Wat aangaat die andere uitlegging van sommigen (waarvan de schryver ook spreekt) die om de gepastheid der verge{<-l><+k>}yking, door <-kabeltouw> reep 't hebreeuwsch woord âÈÌîÈì (?) (kemel) (of liever, <-aangezien de hebreeuwsche tekst niet meer bestaat> 't grie<+k>sch ??????? (kemel) overstellen, ik geloof niet dat zy hun die moeite moeten doen van zoo <+de> <-de beteekenis dez> woorden <+of de beteekenis er van> te willen wringen en plooijen naar hunnen zin, zoovele te meer dat men in spreekwoorden naar die zoodanige gepastheid tusschen de twee deelen der vergelyking dikwyls niet en kykt. 3°) Wat is er dan gemakkelyker dan hier de gewone uitlegging te volgen die aan de woorden hunne eigene beteekenis laat en in dat gezegde een oostersch spreekwoord ziet, gebruikt om eene stiefmoeijelyke zaak te bedieden? Dat spreekwoord moest ons <+niet verwonderen, om des wille> Wy moeten <+wy> niet verre loopen om <+ook> zulke {<-spreuken><+dingen>} te vinden Wy komen omtrent dezelfde spreuk in onze eigene tale tegen. Hoe dik{<-kers><+wyls>} hebt gy niet gehoord: "Hy is door d'ooge van eene naalde <-gekropen> gepasseerd"? om te zeggen: 't heeft nippende gegaan - <-en heeft> er is groote vrees, - groot gevaar geweest, enz. Zoo zegt men van iemand die met groote moeite iets bekomen <+of verkregen> heeft, - met groote moeite in iets gelukt heeft: <+ 't is> <+<-'t Heeft>> <+wel uitgevallen maar> "Hy is door d'oog van eene naald gepasseerd" Van iemand, die {<-een><+sto>}nd om een verlies te doen en die het ontkomen is; Van iemand die stond om te verongelukken en die 't ontsnapt is; en nog meest van al, van iemand die eene groote ziekte doet, en voor dood uitgegeven is, waera{<-e><+a>}n er menselyk gesproken niets meer te doen is, als Hy buiten alle verwachting er deure komt <-)> zegt men niet: Hy is door de oog van eene naald gepasseerd"? Dus <+(1)> In afwachting van gegrondere uitleggingen op dezen tekst - - houden wy ons aan {<-[xx]><+on>}s laatste gedacht. (1) <-Staat die noot u aan, maak er gebruik van> Heule. Uw toegenegen dienaar in {<=X°J.>[=Chriso Jesu]} H. A. De Badts {<=Onderp.>[=Onderpastor]} (1) Ik weet niet beter of Card. Wi{<-[x]><+z>}eman in zyne werken van Exégèse spreekt ook {<-van><+ond>}er ander van dit spreekwoord. (2) Per foramen acus Matt. XIX.24 cf Marc X.25 by Matt. zonder bepaling "oog eener naald" by Marc. met bepaling "oog der naald" (in 't grie[+k]sch) ongetwyfeld in den zelfden zin als by Matt. H A. De Badts voir "Bien public" 10 avril 1868 Pag. 2 Col. 1 ; onder Voici, d'après un article de M. l'abbé Corblet, dans la dernière livraison de la Revue de l'art chrétien, un nouvel<-le> éclaircissement d'une des paroles de Notre Seigneur. "On connaît cette affirmation de l'évangile, qu'il est plus difficile à un riche d'entrer dans le royaume des cieux qu'à un chameau à passer par le trou d'une aiguille. On considérait cette maxime comme une hyperbole du style oriental<-e>, et quelques commen<+ta>teurs ; pour donner plus de justesse à la comparaison traduisent par câble le mot hébreu qui signifie également chameau. Or voici qu'un voyageur vient de découvrir qu'il y avait à Jerusalem une porte de douane qu'on appelait le Trou de l'aiguille; elle était si étroite et si basse, qu'un chameau chargé de marchandises ne pouvait y passer à grand peine qu'en fléchissant les genoux. On comprend dès-lors la parfaite justesse de la comparaison entre le riche, encombré de ses biens temporels, en face de la porte des cieux, et un chameau surchargé de ses bagages, devant la porte du trou de l'aiguille." text transcription brugge bran038biog01_01/bran038biog01_01_0155.php dbnl-tekst link brugge PS_77607 odis link brugge 11159?tab=search&howmany=25 kantl link
  • volledig ggacond
  • 1 * ssheet 1 bijlage dsheet 215 enkel vel hi mm 135 enkel vel wi mm 215 bijlage hi mm 135 bijlage wi mm
  • 2 zijden beschreven; zijde 1 met adressaat; bijlage: 4 zijden beschreven ggapage
    • bijlage: 215 mm x 135 mm; enkel vel: 215 mm x 135 mm 1 enkel vel; bijlage: 1 dubbel vel
  • /gga_images/GGA_4834_1r.jpg Pag. 1 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_4834_1v.jpg Pag. 2 /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_4834_2r.jpg bijlage /gga_images/thumbnail.JPG /gga_images/GGA_4834_2v.jpg bijlage /gga_images/thumbnail.JPG
  • GGA, Corr. I, 1866-68 [11,68 en 69] ggasignant
  • a::aat.10278:1.2
  • met bijlage: op zijde 1 afschrift uit "Le Bien public" van 10/04/1868 in ander handschrift ; op zijden 2, 3 en 4 verklaring van "De naaldoog" in handschrift van H.A. De Badts met bijlage: op zijde 1 afschrift uit "Le Bien public" van 10/04/1868 in ander handschrift ; op zijden 2, 3 en 4 verklaring van "De naaldoog" in handschrift van H.A. De Badts ggaspec
    • 6/11159
  • brief
  • Guido Gezellearchief
  • 1 dut Hendrik Augustijn De Badts aan Guido Gezelle Hendrik Augustijn De Badts aan Guido Gezelle conti 1 dut Ik wacht altyd met groote verduldighd Ik wacht altyd met groote verduldighd incbr
  • brieven a::aat.10278:1.2
  • Guido Gezellearchief
    • Guido Gezellearchief
  • H. A. De Badts handtekening op zijde 1 linksboven: adressaat: Den E. H. Gezelle // adres
  • bijlage: op zijde 2 links in de bovenrand: Aan G. Gezelle (inkt, hand P.A.) gganote
  • isad:gga:12
  • 4834 obbruggez
    • 4834
  • inkt * medium inkt papier wit * drager papier, wit papier wit bijlage drager bijlage:papier, wit
  • gevouwen *
    • papier, wit; bijlage:papier, wit inkt
  • 25/05/1868 Heule
  • a::pg.98 De Badts, Hendrik Augustijn bs a::pg.1291 Gezelle, Guido be
  • language Nederlands
    • mvass (via Oxygen): update metadata mvass (via Oxygen): update metadata ellen: transformation Word -- DALF mvassche: URL correction meemoo + server name
    +

    Den E.H. Gezelle

    Heule 25 Mei 1868. Mynheer en Vriend,

    Ik wacht altyd met groote verduldighd verduldigheid achter den vlaamschen Vexilla en Stabat

    Hiermee vraagt De Badts Gezelle duidelijk naar een Vlaamse vertaling van een “Vexilla en Stabat”-tekst. Wellicht gaat het om de tijd na Pasen 1868 en sprak Gezelle hem over zijn vertaling van het beroemde middeleeuwse Latijns gedicht Stabat mater dolorosa, waarvan hij reeds in 1858 een vertaling maakte: Naast het kruis, met weenende ogen, stond de moeder diep bewogen (zie: Verzameld Dichtwerk, dl. 5, p.295). Vexilla Regis is een Latijnse hymne die deel uitmaakt van de liturgie van Passiezondag. Stabat mater: een middeleeuws-Latijnse gedicht op Maria en haar smart om de gekruisigde Christus. Het is genoemd naar de beginwoorden van het gedicht, Stabat mater dolorosa.

    , dien gy my beloofd hebt "alligte" te zenden, als ik U de laatste keer heb komen Gendag zeggen.

    Alligte en is nog niet gekomen. 'K wenschte dat Alligte alligte kwame. Hoe eerder, hoe liever.

    Wat die dat die noot hiernevens aenga e a t op dat verhaal uit den "Bien public" en op die zyne uitlegging die by sommigen nogal rap a e a nveerd is, zekerlyk als gy het goed vindt, zult gy ze wat breeder kunnen handelen.

    Nu die noot is t'uwen dienste

    Ul. dienaar in Xo Christo H.A. De Badts onderp. onderpastor Heule.

    Als gy uwen inhoudstafel van 't tweede jaar van R.D.H. uitgeeft, (ziet Bladz. 253 Poperinghe-Omgang onderteekend A.D.B. Bl 255) wilt in pla e a ts van A.D.B. stellen H.A.D.B.

    A.D.B., Poperinghe-Omgang. In: Rond den Heerd: 2 (1867) 32, p.253-255

    HA. DBadts.
    Heule 25 Mei 1868.

    Mr R.D.H.

    ”De naaldoog.”

    Ik las overtyd eene nieuwe uitlegging van dit woord van den Goddelyken Zaligmaker: "Het is gemakkelyker dat een kemel door de oog eener naald dóórga, dan dat een ryke inga in het ryk der Hemelen" Matt. XIX.24."

    Ziet hier deze nieuwe verklaring: "Er was, zegt men, te Jerusalem eene tolpoort die men de "naaldoog", heette. Zy was zoo smal en zoo leeg dat een geladen kemel er met vele moeite al kniebuigen kon doorgaan. Van toen al verstaat men zeer wel de juistheid der vergelyking tusschen den ryken, overmand van zyn geld en goed, die staat voor de deur des Hemels, en een kemel overlast van zynen vr e a cht voor de poort van de "Naaldoogpoort"

    nota. Die uitlegging is nogal kunstig uiteen gedaan, maar wat te verre gezocht.

    Inderdaad, of er ten tyde van Christus zulk eene poorte bestond, weet ik niet; en waarop dat steunt, ook niet; maar neemt het zoo, ik geloof nogthans niet dat Christus erop toen daarop zinspeelde of die plaats beduiden wilde. Onder ander hierom: Had de Goddelyke Zaligmaker van dien nauwen doorgang willen spreken, zou hy niet gezeid hebben gelyk by Mattheus XIX.24 staat: "... door de oog van eene naald, maar door de Poort van de "Naaldoog" door de "Naaldoogpoort" of nog liever door het naaldegat door "de Naaldoog"

    Nu, indien heeft die poort besta e a n of bestaat zy, zou men niet eerder mogen zeggen dat het geweest is met te zinspelen op dat woord van den Goddelyken Meester dat men dien naam er aan gegeven heeft.

    2° Wat aangaat die andere uitlegging van sommigen (waarvan de schryver ook spreekt) die om de gepastheid der verge l k yking, door kabeltouw reep 't hebreeuwsch woord

    Transcriptie Pierre Van Hecke

    גָּמָל (?) (kemel) (of liever, aangezien de hebreeuwsche tekst niet meer bestaat ’t grieksch κάμηλος (kemel) overstellen, ik geloof niet dat zy hun die moeite moeten doen van zoo de de beteekenis dez woorden of de beteekenis er van te willen wringen en plooijen naar hunnen zin, zoovele te meer dat men in spreekwoorden naar die zoodanige gepastheid tusschen de twee deelen der vergelyking dikwyls niet en kykt.

    3°) Wat is er dan gemakkelyker dan hier de gewone uitlegging te volgen die aan de woorden hunne eigene beteekenis laat en in dat gezegde een oostersch spreekwoord ziet, gebruikt om eene stiefmoeijelyke zaak te bedieden? Dat spreekwoord moest ons niet verwonderen, om des wille Wy moeten wy niet verre loopen om ook zulke spreuken dingen te vinden Wy komen omtrent dezelfde spreuk in onze eigene tale tegen. Hoe dik kers wyls hebt gy niet gehoord: "Hy is door d'ooge van eene naalde gekropen gepasseerd"? om te zeggen: 't heeft nippende gegaan - en heeft er is groote vrees, - groot gevaar geweest, enz.

    Zoo zegt men van iemand die met groote moeite iets bekomen of verkregen heeft, - met groote moeite in iets gelukt heeft: ’t is 't Heeft wel uitgevallen maar "Hy is door d'oog van eene naald gepasseerd"

    Van iemand, die een sto nd om een verlies te doen en die het ontkomen is;

    Van iemand die stond om te verongelukken en die 't ontsnapt is; en nog meest van al, van iemand die eene groote ziekte doet, en voor dood uitgegeven is, waera e a n er menselyk gesproken niets meer te doen is, als Hy buiten alle verwachting er deure komt ) zegt men niet: Hy is door de oog van eene naald gepasseerd"?

    Dus (1) In afwachting van gegrondere uitleggingen op dezen tekst - - houden wy ons aan on s laatste gedacht.

    (1) Staat die noot u aan, maak er gebruik van

    Heule. Uw toegenegen dienaar in X°J. Chriso Jesu H. A. De Badts Onderp. Onderpastor

    (1) Ik weet niet beter of Card. Wi z eman in zyne werken van Exégèse spreekt ook van ond er ander van dit spreekwoord.

    (2) Per foramen acus

    Vertaling Paul Thoen (Latijn): door het oog van een naald

    Matt. XIX.24 cf Marc X.25

    by Matt. zonder bepaling "oog eener naald"

    by Marc. met bepaling "oog der naald" (in ’t grieksch) ongetwyfeld in den zelfden zin als by Matt.H A. De Badts

    voir "Bien public" 10 avril 1868 Pag. 2 Col. 1

    Het navolgend afschrift uit Le Bien Public is in een ander handschrift geschreven

    ; onder

    Voici, d'après un article de M. l'abbé Corblet, dans la dernière livraison de la Revue de l'art chrétien

    Chronique, In: Revue de l’art chrétien: 12 (1868), p.222-224

    , un nouvelle éclaircissement d'une des paroles de Notre Seigneur.

    "On connaît cette affirmation de l'évangile, qu'il est plus difficile à un riche d'entrer dans le royaume des cieux qu'à un chameau à passer par le trou d'une aiguille. On considérait cette maxime comme une hyperbole du style orientale, et quelques commentateurs ; pour donner plus de justesse à la comparaison traduisent par câble le mot hébreu qui signifie également chameau.

    Or voici qu'un voyageur vient de découvrir qu'il y avait à Jerusalem une porte de douane qu'on appelait le Trou de l'aiguille; elle était si étroite et si basse, qu'un chameau chargé de marchandises ne pouvait y passer à grand peine qu'en fléchissant les genoux. On comprend dès-lors la parfaite justesse de la comparaison entre le riche, encombré de ses biens temporels, en face de la porte des cieux, et un chameau surchargé de ses bagages, devant la porte du trou de l'aiguille."